(VAN) Mặc dù chiếm thị phần khiêm tốn tại Nhật Bản, chuối Việt Nam đang có tốc độ tăng trưởng nhanh tại thị trường này nhờ được người tiêu dùng ưa chuộng.
Theo Cục Ngoại thương thuộc Bộ Công Thương Việt Nam, xuất khẩu chuối của Việt Nam sang Nhật Bản đang có sự tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2023. Cục Hải quan và Thuế quan Nhật Bản báo cáo, xuất khẩu chuối của Việt Nam sang Nhật Bản đạt 7,9 nghìn tấn trong bảy tháng đầu năm 2023, trị giá 1,05 tỷ yên hoặc 7,1 triệu đô la Mỹ. Đây là mức tăng 62% về khối lượng và 80,2% về giá trị so với cùng kỳ năm 2022.
Ngoài việc tăng nhập khẩu chuối từ Việt Nam, Nhật Bản đã giảm nhập khẩu chuối từ Philippines. Theo đó, gần 485 nghìn tấn chuối của Philippines đã được nhập khẩu vào Nhật Bản trong bảy tháng đầu năm 2023, giảm 2% về khối lượng so với cùng kỳ năm 2022.
Mặc dù giảm, Philippines vẫn là nhà cung cấp chuối chính cho Nhật Bản, chiếm 79,8% lượng chuối nhập khẩu của nước này. Do vị trí địa lý gần Nhật Bản nên thời gian vận chuyển từ Philippines sang Nhật Bản ngắn hơn so với các nguồn cung khác. Do đó, Philippines có lợi thế trong việc quản lý quá trình chín và phân phối để đáp ứng nhu cầu hàng ngày của các nhà bán lẻ và người tiêu dùng Nhật Bản.
Mặt khác, nhiều nhà nhập khẩu Nhật Bản đang hướng đến việc tăng lượng chuối mua từ Việt Nam. Văn phòng Thương mại Việt Nam tại Nhật Bản báo cáo rằng một số hệ thống tiêu dùng tại Nhật Bản đang tìm cách nhập khẩu chuối từ Việt Nam để thay thế cho các sản phẩm của Philippines vì nhiều người tiêu dùng Nhật Bản thích hương vị chuối Việt Nam.
So với Philippines, chuối Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản mặc dù bất lợi về vị trí địa lý nhưng lại được hưởng lợi về mặt thuế quan. Theo Hiệp định Đối tác Kinh tế Philippines-Nhật Bản (PJEPA), chuối Philippines nhập khẩu vào Nhật Bản phải chịu mức thuế quan trung bình hàng năm là 13%, dao động từ mức cao nhất là 18% vào những tháng mùa đông đến mức tối thiểu là 8% vào mùa hè. Philippines là quốc gia Đông Nam Á duy nhất phải chịu mức thuế quan cao. Ngược lại, các nhà cung cấp khác trong khu vực được hưởng mức thuế quan ưu đãi khi xuất khẩu sang Nhật Bản. Đáng chú ý nhất, hiện nay Việt Nam đang được hưởng mức thuế suất 0% đối với chuối xuất khẩu sang Nhật Bản theo Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN – Nhật Bản (AJCEP) có hiệu lực từ ngày 01/04/2023. Trước đó, Việt Nam phải chịu mức thuế suất 3%.
Vận chuyển chuối tại một trang trại ở Long An. Ảnh: Sơn Trang.
Một số doanh nghiệp xuất khẩu chuối Việt Nam đã báo cáo rằng các nhà nhập khẩu Nhật Bản đang tìm mua các sản phẩm hữu cơ. Theo ông Võ Quân Huy, Giám đốc Công ty Huy Long An tại huyện Đức Huệ, tỉnh Long An, một số nhà nhập khẩu Nhật Bản đã bày tỏ mong muốn mua chuối hữu cơ từ Việt Nam với số lượng lớn. Tuy nhiên, Công ty Huy Long An đã không chấp nhận các đơn hàng này vì trên cây chuối có một số loại bệnh chưa được xử lý, không thể xử lý hiệu quả bằng phương pháp hữu cơ. Do đó, công ty chưa thể tổ chức sản xuất chuối hữu cơ trên diện rộng để đáp ứng yêu cầu của các đơn hàng xuất khẩu sang Nhật Bản và các thị trường khó tính khác.
Mặc dù lượng chuối Việt Nam nhập khẩu vào Nhật Bản đang tăng nhanh, nhưng vẫn chỉ chiếm 1,3% tổng lượng chuối nhập khẩu vào Nhật Bản trong bảy tháng đầu năm 2022. Do đó, Cục Xuất nhập khẩu Việt Nam cho rằng các doanh nghiệp xuất khẩu chuối Việt Nam có tiềm năng mở rộng thị phần tại Nhật Bản. Việt Nam hiện là nước cung cấp chuối lớn thứ năm cho thị trường Nhật Bản, sau Philippines, Ecuador, Mexico và Guatemala. Trong số năm nước cung cấp lớn nhất cho thị trường Nhật Bản, Việt Nam đang có tốc độ tăng trưởng cao nhất, tiếp theo là Guatemala. Ngược lại, Nhật Bản đã giảm nhập khẩu từ ba nước còn lại trong bảy tháng đầu năm 2023.
Chuối hiện là một trong những mặt hàng xuất khẩu nổi bật nhất của Việt Nam. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu chuối của Việt Nam đạt 311 triệu USD vào năm 2022, đứng thứ ba sau thanh long với 632 triệu USD và nhãn với 420 triệu USD. Ngoài Nhật Bản, chuối Việt Nam còn được xuất khẩu sang các thị trường khác trên thế giới bao gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu và Malaysia.
Ngoài ra, chuối là một trong những vùng sản xuất và sản lượng lớn nhất tại Việt Nam. Theo đó, tổng diện tích sản xuất chuối cả nước năm 2021 là 154 nghìn ha, với tổng sản lượng là 2,3 triệu tấn.